Stowarzyszenie Kierowca.pl przeanalizowało całą oficjalną bazę pytań egzaminacyjnych i zestawiło ją z matrycą GDE oraz wymogami dyrektywy (UE) 2025/2205. Wynik: zero pytań o ograniczenia systemów ADAS, zero o martwym polu przy skręcaniu, dziewięć pytań o alkohol i zmęczenie. Dla instruktora oznacza to jedno — luka między egzaminem a realnym ryzykiem jest dziś po stronie szkolenia.
Co dokładnie zbadaliśmy
Materiałem źródłowym był plik katalog_dla_kandydatów_na_kierowców_2026.xlsx — oficjalna baza Ministerstwa Infrastruktury, 3518 pytań wszystkich kategorii, z czego 2135 przypisanych do kategorii B. Podzieliliśmy je na część podstawową (1750 pytania TAK/NIE) i specjalistyczną (385 pytań A/B/C), a następnie sklasyfikowaliśmy tematycznie i przypisaliśmy do poziomów matrycy GDE (Hatakka et al. 2002).
Zestawienie powstało na potrzeby Parlamentarnej Komisji Infrastruktury. Nie jest dokumentem normatywnym — proponowane proporcje tematyczne to postulat autorów. Normatywnym punktem odniesienia jest natomiast dyrektywa (UE) 2025/2205, którą Polska musi wdrożyć do listopada 2028 r.
Formalnie baza jest w porządku
Zacznijmy od tego, co działa. Parametry egzaminu — 32 pytania w zestawie (20 podstawowych + 12 specjalistycznych), 25 minut, 74 punkty maksymalnie, próg 68 punktów — są w pełni zgodne z rozporządzeniem MI z 24 listopada 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 2659).
Mocnym punktem jest też materiał wizualny: 90,9% pytań zawiera zdjęcie, grafikę lub klip. To bardzo dobry punkt wyjścia dla pytań sytuacyjnych. Problem w tym, że ten potencjał jest wykorzystany tylko częściowo.
Równie dobrze wypada część specjalistyczna. Dynamika jazdy, manewry, układy bezpieczeństwa pojazdu, obsługa i eksploatacja, sygnalizacja między uczestnikami — wszystkie te grupy mieszczą się w postulowanych proporcjach. Jedyny zer w tej części to ograniczenia ADAS w praktyce.
Gdzie są dziury
Część podstawowa wygląda znacznie gorzej. Oto obszary, które w raporcie oznaczyliśmy jako brak lub niedobór:
| Obszar | Pytań w bazie | Udział | Postulat |
|---|---|---|---|
| Niechronieni uczestnicy ruchu | 142 | 8,1% | min. 18% |
| Martwe pole przy skrętach / dutch reach | 0 | 0,0% | obowiązkowe (dyrektywa) |
| Pierwszeństwo przejazdu | 277 | 15,8% | 20% |
| Pierwsza pomoc przedmedyczna | 61 | 3,5% | 8% |
| Czynniki ryzyka (alkohol, zmęczenie, leki, mikrosen) | 9 | 0,5% | 10% |
| Telefon i rozproszenie uwagi | 4 | 0,2% | obowiązkowe (dyrektywa) |
| Warunki nocne i ograniczona widoczność | 11 | 0,6% | 8% |
| Ograniczenia ADAS (asystent pasa, ACC, AEB) | 0 | 0,0% | obowiązkowe (dyrektywa) |
| Pojazdy elektryczne (napęd, rekuperacja) | 1 | 0,05% | obowiązkowe (dyrektywa) |
Dwie liczby zasługują na osobny komentarz.
Dziewięć pytań o czynniki ryzyka. Nie chodzi tylko o ich liczbę, ale o to, czego dotyczą. Skupiają się na limitach prawnych — ile promili, od kiedy wykroczenie — a nie na tym, jak alkohol i zmęczenie zmieniają czas reakcji, zawężają pole uwagi i psują ocenę odległości. To różnica między poziomem 1 a poziomem 3–4 matrycy GDE. Pierwszy uczy przepisu, drugi uczy przewidywania własnych ograniczeń.
Jedenaście pytań o warunki nocne. Dane SEWIK pokazują, że wypadki nocne na drogach nieoświetlonych mają czterokrotnie wyższą śmiertelność na zdarzenie niż wypadki dzienne. Jedenaście pytań na 2139 to dysproporcja, której nie da się obronić żadnym argumentem dydaktycznym.
Znaki: problemem nie jest liczba, tylko forma
383 pytania podstawowe (21,8% całej części) dotyczą znaków drogowych. To niemal dwukrotność postulowanego maksimum, ale samo w sobie nie byłoby katastrofą — znaki są przecież podstawą komunikacji na drodze.
Katastrofą jest konstrukcja tych pytań. Zdecydowana większość pyta o rozpoznanie znaku („Czy jesteś ostrzegany o…?”), a nie o zachowanie kierowcy wynikające z tego znaku. W taksonomii Blooma to najniższe piętro — zapamiętanie faktu. W matrycy GDE to poziom 1, czyli obsługa pojazdu i znajomość reguł, podczas gdy wypadki rodzą się na poziomach 2 i 3: w sytuacji drogowej i w decyzjach o tym, czy i jak jechać.
Postulat raportu nie brzmi więc „mniej znaków”, tylko: przebudować pytania o znaki na format sytuacyjny. Ten sam znak, to samo zdjęcie — ale pytanie brzmi „co robisz”, a nie „jak się nazywa”.
Pięć obszarów, które staną się obowiązkiem prawnym
To jest część raportu, którą warto przeczytać najuważniej, bo nie dotyczy preferencji pedagogicznych, tylko przyszłego prawa. Dyrektywa (UE) 2025/2205 wymaga, żeby szkolenie i egzamin obejmowały m.in.:
- Ograniczenia systemów ADAS — asystent pasa ruchu, tempomat adaptacyjny (ACC), system awaryjnego hamowania (AEB). W bazie jest 26 pytań o ABS i ESP, ale badają one funkcję systemu, nie jego ograniczenia. To zupełnie inna kompetencja: kierowca musi wiedzieć, kiedy asystent go nie uratuje.
- Martwe pole przy skrętach — brak jakiegokolwiek pytania badającego znajomość martwej strefy przy skręcie w prawo i lewo, cofaniu i manewrowaniu w mieście.
- Technika dutch reach — otwieranie drzwi dalszą ręką. Jedyne istniejące pytanie ogólne („czy wolno otworzyć drzwi bez upewnienia się…”) nie spełnia wymogu dyrektywy.
- Rozpraszanie uwagi — 4 pytania na 2139. Żadne nie dotyczy poznawczych skutków rozmowy telefonicznej ani ekranów dotykowych i nawigacji jako źródła dystrakcji.
- Pojazdy elektryczne — jedno pytanie o EV jako napęd. Brak rekuperacji, specyfiki prowadzenia, oceny zasięgu, przepisów dla pojazdów do 4,25 t z napędem alternatywnym.
Termin wdrożenia to listopad 2028 r. Z perspektywy OSK to nie jest odległa przyszłość — to jeden cykl inwestycyjny w materiały i sprzę
Co to znaczy dla instruktora dziś
Dopóki baza się nie zmieni, każdy z tych obszarów jest luką, którą wypełnia albo instruktor, albo nikt. Kilka konkretnych wniosków do zajęć:
• Znaki ucz sytuacyjnie, nawet jeśli egzamin pyta inaczej. Po każdym pytaniu z bazy dorzuć jedno własne: „widzisz ten znak o 22:00, w deszczu, z rowerzystą po prawej — co robisz?”.
• Martwe pole i dutch reach wprowadź do zajęć praktycznych na stałe. Za dwa lata będzie to wymóg, dziś jest przewagą jakościową.
• Alkohol i zmęczenie omawiaj przez mechanizm, nie przez promile. Czas reakcji, zawężenie uwagi, mikrosen na trasie. Kursant ma rozumieć, dlaczego nie prowadzi, a nie ile mu wolno.
• Jazda nocna to osobny temat, nie wariant dziennej. Oślepianie, ocena odległości po świetle, pieszy w ciemnym ubraniu poza obszarem zabudowanym.
• Pokaż, gdzie ADAS zawodzi. Asystent pasa przy zatartych liniach, ACC przy wjeżdżającym z boku, AEB przy rowerzyście w zmroku.
Jawność bazy nie jest problemem. Brak zmienności jest
Baza jest w całości jawna — Ministerstwo udostępnia ją publicznie do pobrania, a serwisy edukacyjne wprost zachęcają kursantów do zapamiętania wszystkich pytań. I ta strategia działa: kandydaci osiągają 74/74 punkty bez rozumienia zasad jazdy.
Utajnienie bazy byłoby jednak złym rozwiązaniem — społecznie nieakceptowalnym i odcinającym kandydatów od materiału edukacyjnego. Raport proponuje inną drogę: wbudowaną zmienność pytań. To samo zagadnienie dydaktyczne, ale różne zdjęcia, ujęcia kamery, pory dnia i scenerie. Losowa kolejność dystraktorów przy każdym zestawie. Różne warianty liczbowe tego samego scenariusza. Rotacja materiału wizualnego, tak żeby ten sam klip nie wracał częściej niż raz na kilka miesięcy.
Przy takiej architekturze baza może zostać jawna, a zapamiętanie obrazka przestaje być skuteczną strategią. Tak działa brytyjski Hazard Perception od 2002 r. i belgijski GOCA GRPT od 2022 r.
Pobierz pełny raport
Powyżej jest streszczenie. Pełny raport zawiera kompletne tabele obu części bazy, przypisanie każdej grupy tematycznej do poziomu matrycy GDE, uzasadnienie oparte na danych SEWIK/KGP 2018–2024, hierarchię rekomendacji w trzech priorytetach z terminami oraz notę metodyczną opisującą ograniczenia analizy.
→ Pobierz raport „Baza pytań egzaminacyjnych kat. B a projekt podstawy programowej” (PDF, 10 stron)
Opracowanie: Rafał Matuszak, Tomasz Matuszewski. Stowarzyszenie Kierowca.pl, maj 2026. Na podstawie matrycy GDE (Hatakka et al. 2002), norweskiego curriculum V858E (2005), dyrektywy (UE) 2025/2205, danych SEWIK/KGP 2018–2024 oraz GOCA Vlaanderen GRPT (2022).
Przeczytaj: Prawo jazdy kat. D od 18 lat. Nowe zasady od 3 września 2026 r.
Obserwuj nas!
